Osmanlı ve Türkler’de Matbaanın Tarihçesi

Osmanlı ve Türkler’de Matbaanın Tarihçesi

Matbaanın ilerleyişi, bilgi ve medeniyetin gelişmesinde büyük çaplı bir etkiye sahiptir. 18. yüzyıl Aydınlanma Çağı, 19. yüzyıl Endüstri Devrimi, 20. yüzyıl bilimsel gelişmeler hep bu yeni gelişmenin etkisiyle olmuştur. Son yüzyılda bilgisayar teknolojisindeki gelişmelerle matbaacılık yeni bir gelişme evresine geçmiştir.

Türkiye’deki matbaacılığın ilk evresi batıdaki gelişmelerle bağlantılıydı. Arşivlenmiş transkripsiyonun artmasıyla birlikte erişilebilir doküman sayısı da artmıştır. Matbaanın bulunuşu için Gutenberg gösterilirken, Budistler ve Müslümanlar yüzyıllar öncesinden baskının sihrini çözmüşlerdi. Osmanlıdaki matbaanın ilerleyişi kaligrafi ve estetik anlayıştaki gelişmelerle doğrudan ilişkili olmuştur.

İlk Matbaa MakinalarıMatbaanın Bulunmasının Etkileri

1620 yılında Francis Bacon, dünyadaki en büyük icatların, matbaa, barut ve pusula olduğunu söylemiştir. Tüm bu icatlar Asya kaynaklı olsa da bunların bize geçişleri Avrupa’daki Müslüman Araplar ve Türkler vasıtasıyla olmuştur. Matbaanın gelişmesi bilginin yayılmasını da etkilemiştir. Bu aynı zamanda Avrupa ekonomisi gelişirken, milliyetçiliğin yükselmesine yol açmıştır. Kısacası matbaanın gelişmesi tüm dünyada köklü değişiklikler yaratmıştır.

16. yüzyılda Çin’de ve Kore’de tahta bloklar kullanılmıştır. Budist rahipler bu dönemde matbaacılığı ellerinde tutarken, 14.yüzyılda Uygur Türkleri değişebilen harfler içeren, deri, Çin kağıdı ya da ipek üzerine siyah ve kırmızı iki renk baskı yapabilen matbaacılığın ilk formunu geliştirdiler. Bu teknik Mısır’da Memlüklüler tarafından da kullanıldı.

Avrupa’nın matbaa ile tanışması, doğudan Müslümanlar ve kuzeyden Türklerin işgallerin sonucu olmuştur. Avrupa’da ilk kitabın basılması dini yazılar içeren kağıtların ve Latin gramer kitaplarının yaygınlaştığı 1423 yılında basılmıştır. Bunlar kabartma tahta boyalar kullanılarak blok baskı şeklindeydi. Harfleri değiştirilebilen ilk metal matbaayı 1448 yılında Alman Johann Gutenberg kullanmıştır.

Osmanlıda MatbaaOsmanlı’da Matbaa

Osmanlılar matbaa ile çok eski zamanlardan beri tanışıktı. 15.yüzyılda Osmanlıda matbaa yapılan şehirlere Basmahane denirdi. Ancak bu yerlerin işletmesi Rum, Ermeni ve Yahudi Osmanlıların elindeydi. Basılan kitaplar da bu dillerde basılmaktaydı.

İlk Arapça kitap 1514’de İtalya’nın Fono kasabasında basılmıştır. Hem Arapça hem Farsça kitaplar Venedik, Roma ve Viyana’da basılmıştır. Bu kitapları en çok tüccarlar ve misyonerler kullanmıştır. Osmanlı sultanlarından 3. Murat Avrupa’da basılan Arapça,Farsça ve Türkçe kitapların Osmanlı İmparatorluğunda satışını serbest bırakmıştır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*